Kwaliteitsvol vertaalwerk inkopen
Inleiding
Vertalingen
inkopen is niet zonder risico. U koopt immers vaak een
product waarvan u de kwaliteit moeilijk zelf kan inschatten,
noch voor noch na de aankoop.
Bovendien is het beroep van vertaler in België niet
gereglementeerd, zodat zowat iedereen zich als vertaler kan
vestigen of een vertaalbureau kan oprichten.
Toch kan u zich een idee vormen van de kwaliteit die u van
uw vertaaldienstenleverancier mag verwachten.
- Verder op deze pagina leest u 10 tips die u op de goede weg helpen.
- U kan ook gebruik maken van een checklist waarmee u offertes kan aanvragen voor vertaaldiensten. Lees er hier meer over.
- U kan ook een beroep doen op een derde deskundige. Neem daarvoor gerust contact met ons op.
-----------------
Seminar "Vertalingen inkopen" - Brussel vrijdag 12 maart 2004.
-----------------
Uitnodiging (pdf). Inhoud syllabus(weblink)
Hier komen
onze Top Tien Tips waarop u kan letten.
Zo verhoogt u de kans dat u kwaliteitsvertalingen inkoopt en bespaart u zich veel tijd, geld en zorgen.
(Dit document is specifiek voor de marktsituatie in België geschreven, maar in essentie gelden de aandachtspunten ook voor andere markten.)
1. Vraag namen, kwalificaties en directe telefoonnummers.
Klachten zijn voor een groot deel te wijten aan onvolkomenheden in de aangekochte vertaling.
Helaas komt u daar vaak pas achter wanneer het te laat is, d.w.z. wanneer uw doelpubliek de vertaling al te lezen krijgt.
Professionele vertalingen zijn het werk van professionele vertalers. Professionele vertalers vertalen in de regel uitsluitend in één actieve taal, meestal hun moedertaal.
Een eerste categorie
vertalers is
taalkundig geschoold. Zij hebben in België in de regel
een licentiaatsdiploma of een gelijkwaardig buitenlands diploma.
Een tweede categorie vertalers zijn de vakdeskundigen die na
enkele jaren een gelijkwaardig taalkundig niveau bereiken.
Zij leggen zich meestal toe op vertalingen in het domein van hun
vakdeskundigheid.
Als uw vertaaldienstenleverancier een vertaalbureau is, dan vraagt u maar op de man af naar naam en kwalificaties van de persoon die het eigenlijke vertaalwerk uitvoert.
De kans is namelijk reëel dat ook het vertaalbureau uw opdracht verder uitbesteedt en dat daarbij niet alle informatie die u aan het bureau hebt verstrekt ook tot bij de uiteindelijke vertaler geraakt.
Kan of wil het vertaalbureau u geen namen of concrete kwalificaties noemen, dan mag u onraad ruiken. In uw eigen branche kan u zich zo iets allicht ook moeilijk inbeelden.
2. Verlang directe communicatie met de vertaler.
Klachten zijn ook voor een groot deel te wijten aan communicatiestoornissen.
Verlang een directe communicatielijn tussen de vertaler(s) en de revisor(en) enerzijds en de auteur of redacteur van uw tekstmateriaal anderzijds.
Laat de communicatie via een projectcoördinator van het vertaalbureau verlopen in het geval van grotere opdrachten waaraan verschillende vertalers werken.
In elke brontekst, hoe
goed die ook geformuleerd is, sluipt wel eens een
ambiguïteit of een slordigheidje dat tot een verkeerde
interpretatie kan leiden.
Zorg ervoor dat de vertaler niet hoeft te gissen. Deel het
rechtstreekse telefoonnummer mee van een vakdeskundige of - beter
nog - van de auteur van het tekstmateriaal.
Je zou dat niet zo
denken, maar veel vertalers
zijn van nature enigszins bedeesd om vragen te stellen en/of
toe te geven dat ze iets niet begrijpen. "Wat zal de klant wel
denken van mijn professionaliteit als ik hem stoor ... met een
vertaalprobleem dan nog wel?"
Eis communicatie! Een kwaliteitsbewuste leverancier streeft
naar een partnerschap en zal ook van uw kant een vlotte
communicatie verlangen.
3. Vraag of uw vertaaldienstenleverancier aangesloten is bij een professionele vereniging.
Het lidmaatschap van relevante professionele verenigingen is een indicatie dat uw vertaaldienstenleverancier belang hecht aan volgehouden professionele ontplooiing.
Relevante professionele organisaties zijn (in willekeurige volgorde)
- de Belgische Kamer voor Vertalers, Tolken en Filologen (BKVTF- CBTIP),
- NL-Term (Vereniging voor Nederlandstalige Terminologie),
- LISA (Localisation Industry Standards Association),
- BDÜ (Bund der Deutschen Übersetzer),
- ITI (Institute of Translating and Interpreting),
- ATA (American Translators Association),
- SFT (Société Française des Traducteurs),
- NGTV (Nederlands Genootschap van Tolken en Vertalers),
- DTT (Deutscher Terminologie Tag),
- VVZC (Vlaamse Vereniging voor Zakelijke Communicatie)
- enz.
Van een technische vertaler mag u ook verwachten dat hij/zij de recente ontwikkelingen in het vakgebied volgt. Vraag gerust of hij/zij lid is van de vakvereniging.
4. De kwaliteit van de aangekochte vertaaldiensten hangt direct samen met uw mate van participatie.
Vraagt uw vertaaldienstenleverancier om achtergrondinformatie, parallelle teksten, beschikbare terminologiebestanden of glossaria?
Een goed teken! Werk mee en doe niet alsof u zich lastiggevallen voelt.
Uw vertaler worstelt heus niet met een competentieprobleem. Want als het om een technische vertaling gaat en als uw product of service erg specifiek is - waar u overigens terecht trots op bent - dan mag u zich afvragen waar de vertaler anders dan wel zijn mosterd zou halen.
Ga er gerust maar van uit dat de kwaliteit van een technische vertaling die tot stand moet komen zonder enige ondersteunende informatie, communicatie of participatie van uw kant voor een deel op giswerk zal berusten.
Met alle gevolgen vandien.
Een vertaaldienstenleverancier die u niet uitnodigt tot enige vorm van participatie aan het vertaalproces mag uw argwaan wekken. Een vertaaldienstenleverancier die uw input overbodig acht, is helemaal uit den boze.
5. Uw input over het beoogde gebruik en de doelgroep is cruciaal.
Vraagt uw vertaaldienstenleverancier waarvoor u het tekstmateriaal gaat gebruiken en wie het tekstmateriaal gaat lezen?
Een vertaler
die niet weet waarvoor de tekst dient die hij produceert en
die niet weet voor welk doelpubliek de tekst bestemd is,
moet gissen naar de juiste stijl.
En aangezien er zo veel stijlen zijn als er pennen en
doelgroepen zijn, is de kans al bij al klein dat hij/zij dan
echt raak schrijft.
6. Laat u inlichten over het vertaalproces en de computerondersteuning.
Kan uw leverancier u een flowchart van het productieproces bezorgen?
- Wie reviseert de spelling, de grammatica, de stijl en in welk stadium?
- Welke computerondersteuning gebruikt de leverancier?
- Niet de laatste versie van de courantste tekstverwerker?
- Alleen PC?
- Welk terminologiemanagementsysteem? Welk vertaalgeheugen?
- Welke viruschecker, welke versie?
- Welke kwaliteitsborging?
- ...
7. Hebt u duidelijke afspraken over de levering?
Een belangrijk aantal klachten is te wijten aan onvolkomenheden in de levering van de vertaling.
Maakt uw
vertaaldienstenleverancier duidelijke afspraken over de
levering?
Verlang een precieze leveringsdatum én een precies
tijdstip van elektronische verzending met een korte
bevestiging van verzending per telefoon of per fax.
Maakt uw leverancier vooraf duidelijke afspraken over het
computerprogramma en de exacte versie waarin u de vertaling
geleverd krijgt?
8. U betaalt niet alleen de vertaling maar ook de terminologie. Verlang een terminologielijst met elke vertaling.
Termen worden stilaan een kostbaar goedje, en er ontstaat een steeds grotere vraag naar termen.
Het is
trouwens ten dele in uw bedrijfsterminologie dat uw
bedrijfsspecifieke kennis vastligt.
Het is met termen (en hun definities, vindplaatsen en
relaties met andere termen) dat u uw bedrijfsspecifieke
concepten en kennis in uw kennisbank of in uw
kennismanagementsysteem vastlegt en toegankelijk maakt.
Een professioneel vertaalbureau behoort uw terminologie goed en centraal te beheren.
Uw
(meertalige) terminologie moet voor uzelf en uw leverancier
(en diens onderaannemers) vlot toegankelijk zijn.
Zo niet verliest uw tekstmateriaal zijn consistentie en
riskeert u onder uw doelpubliek een babylonische
spraakverwarring aan te richten. En versnippert uw kennis.
Verlang 1 term voor 1 concept.
Een professionele leverancier heeft er geen moeite mee het
terminologiebestand dat tijdens het vertaalproces tot stand
is gekomen met de vertaling mee te leveren.
Meertalige terminologielijsten zijn een uiterst waardevolle job-aid op heel veel werkplekken in uw organisatie.
9. Definieer wat u verstaat onder kwaliteit.
Hoe definieert uw leverancier een kwaliteitsvertaling?
En hoe definieert u een kwaliteitsvertaling?
Wedden dat beide definities vrij ver uit elkaar liggen?
Vertalers zijn linguïsten, zij hechten groot belang aan linguistisch exacte equivalentie. Zij beschouwen de taal als het doel. Daar is op zich niets mis mee, maar voor ù is de taal allicht veel meer een middel om een ander doel te realiseren.
Een
professionele leverancier vraagt naar ùw perceptie
van goede kwaliteit.
Als uw leverancier niet kan begrijpen dat voor ù een
ultrasnelle levering belangrijker is dan een
nulfoutgarantie, dan mag u op uw hoede zijn.
Want u zou wel eens extra kunnen betalen voor de
fantastische kwaliteit van een document dat alleen uw
interne communicatie moet versnellen en zeker nooit bij een
klant terecht komt.
10. Doe een beroep op een onafhankelijke deskundige.
Een professionele leverancier aanvaardt tijdens de onderhandeling dat na de levering van zijn vertaling nog een beroep wordt gedaan op een onafhankelijke derde deskundige voor een bijkomende controle. U dient het wel vooraf met uw leverancier eens te zijn over wie die bijkomende kwaliteitscontrole gaat uitvoeren, op wiens kosten en wie eventuele bijkomende kosten die voortvloeien uit die controle gaat betalen. Al lijkt dat laatste wel voor de hand te liggen.
Een professionele leverancier heeft geen moeite met zo'n controle. Hij begrijpt dat u de tekstkwaliteit van de geleverde vertaling niet altijd zelf kan inschatten.
Een bijkomende controle kan u een sluitend antwoord geven op de volgende vragen:
- Is de vertaling volledig?
- Is de inhoud correct weergegeven?
- Is het terminologiegebruik consistent?
- Is de spelling gereviseerd?
- Is de stijl van de vertaling aangepast aan het gebruik en de doelgroep?
- Is de vertaalde tekst cultureel aangepast?
- En vooral: Zal de tekst het effect sorteren dat ik beoog?
Deze Top Tien werd samengesteld door Dries Debackere.
Wenst u
- meer uitleg
- begeleiding bij de selectie van een vertaaldienstenleverancier
- begeleiding bij de evaluatie van een offerte of aanbesteding
- een beroep te doen op een onafhankelijke deskundige,
neem dan gerust contact op met ons.